Opinia biegło przy podziale majątku to nie jest nic skomplikowanego. W praktyce opinia biegłego ma bardzo prostą funkcję, ma uporządkować spór i dać sądowi obiektywną podstawę do ustalenia wartości składników majątku. Dzięki temu postępowanie zwykle idzie sprawniej, a strony wiedzą o jakich kwotach w ogóle rozmawiają.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kiedy sąd korzysta z opinii biegłego przy podziale majątku?
- Co biegły ma ustalić i dlaczego to pomaga?
- Jak przebiega sporządzenie opinii?
- Co znajduje się w opinii przy podziale majątku i jak ją rozumieć?
- Co zrobić, jeśli opinia budzi wątpliwości?
- Dlaczego podział majątku naprawdę da się przejść spokojnie?
Kiedy sąd korzysta z opinii biegłego?
Sąd powołuje biegłego wtedy, gdy do rozstrzygnięcia potrzebne są wiadomości specjalne, najczęściej z zakresu wyceny nieruchomości, przedsiębiorstwa albo udziałów w spółce. W sprawach o podział majątku wspólnego sąd musi ustalić skład i wartość majątku, a przepisy postępowania cywilnego przewidują odpowiednie stosowanie regulacji właściwych dla postępowań działowych.
Jeżeli strony potrafią uzgodnić wartość i przedstawić spójne dokumenty, biegły bywa zbędny. Jeśli jednak pojawia się spór co do wartości, albo brakuje danych pozwalających na pewne ustalenia, opinia biegłego staje się najprostszą drogą do zamknięcia tego wątku.
Co biegły ma ustalić i dlaczego to pomaga?
W postępowaniach działowych obowiązuje utrwalona reguła, że skład majątku odnosi się do chwili ustania wspólności, a wartość ustala się według stanu majątku i cen z chwili dokonywania podziału. Takie podejście potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 103/17.
Dla stron oznacza to jedno: biegły nie „wymyśla” wartości, tylko ma ją ustalić według zasad, które sąd i tak musi zastosować. Opinia porządkuje daty, stan rzeczy i realia rynkowe w sposób, który da się uzasadnić.
Jak przebiega sporządzenie opinii?
Najpierw sąd wydaje postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego i wskazuje, co ma zostać wycenione oraz na jakie pytania biegły ma odpowiedzieć. Następnie zwykle pojawia się kwestia zaliczki na koszty opinii, bo sporządzenie wyceny wymaga czasu, analizy rynku i nierzadko oględzin.
Biegły zbiera materiały z akt, analizuje dokumenty i w razie potrzeby ogląda nieruchomość albo inne składniki majątku. W sprawach nieruchomości znaczenie ma to, że wycena powinna odpowiadać regułom wyceny i standardom wynikającym z przepisów o gospodarce nieruchomościami, co jest też punktem odniesienia przy ocenie rzetelności opinii.
Na końcu biegły składa do sądu pisemną opinię.
Co znajduje się w opinii i jak ją rozumieć?
Opinia biegłego to zwykle dokument, w którym biegły opisuje przedmiot wyceny, przyjęte dane, metodę, a następnie przedstawia uzasadniony wniosek co do wartości. Dobra opinia jest logiczna, spójna i pozwala prześledzić tok rozumowania.
W praktyce najważniejsze jest, żeby w opinii zgadzały się podstawowe informacje o tym, co jest wyceniane, jaki jest stan tego składnika majątku oraz czy biegły odnosi się do właściwego momentu w postępowaniu, zgodnie z regułą wypracowaną w orzecznictwie.
Jeżeli te elementy są poprawne, opinia zwykle spełnia swoją rolę i staje się stabilnym punktem dla dalszych rozstrzygnięć.
Co zrobić, jeśli opinia budzi wątpliwości?
Strony mogą zgłaszać zastrzeżenia, zadawać pytania biegłemu i wnosić o opinię uzupełniającą. Najlepiej robić to rzeczowo, odnosząc się do konkretnych danych, które w ocenie strony zostały pominięte albo przyjęte błędnie. W praktyce sądy oczekują, że strona aktywnie uczestniczy w postępowaniu i przedstawia swoje argumenty możliwie wcześnie, a nie dopiero na finiszu. Sąd Najwyższy w sprawie V CZ 57/13 zwrócił uwagę na sytuację, w której strona mogła wcześniej zebrać informacje i podnieść je w toku postępowania.
Im szybciej zareagujesz na realny problem w opinii, tym większa szansa, że uda się go sprawnie wyjaśnić.
Dlaczego podział majątku naprawdę da się przejść spokojnie?
Opinia biegłego często działa jak łagodząco na zaogniony spór. Zamiast przerzucania się kwotami i przekonaniami, pojawia się dokument do którego można się odnieść. Dla sądu to fundament do dalszych rozstrzygnięć, a dla stron szansa, żeby negocjować realnie, a nie intuicyjnie.
Z perspektywy praktycznej najważniejsze jest to, że sama obecność biegłego nie oznacza, że sprawa jest trudna. Oznacza tylko, że sąd chce oprzeć się na specjalistycznej ocenie wartości. A to zwykle zmniejsza chaos, przyspiesza rozmowy i ułatwia domknięcie podziału majątku bez niepotrzebnych nerwów.
Więcej na temat podziałów majątku znajdziesz w naszej sekcji szybkich pytań i odpowiedzi oraz w innych wpisach blogowych.