Po rozwodzie można wrócić do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa. Nie dzieje się to jednak automatycznie. Trzeba złożyć odpowiednie oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo przed konsulem, jeżeli osoba zainteresowana przebywa za granicą.
Najważniejsza zmiana polega na tym, że od 8 października 2025 r. termin na złożenie takiego oświadczenia wynosi rok, a nie jak wcześniej 3 miesiące. Wynika to z nowelizacji art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dokonanej ustawą z 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Nowe brzmienie przepisu stanowi, że w ciągu roku od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem USC lub konsulem powrócić do nazwiska noszonego przed ślubem.
Kto może zmienić nazwisko po rozwodzie?
Z tej uproszczonej procedury może skorzystać tylko ta osoba, która w związku z zawarciem małżeństwa zmieniła swoje dotychczasowe nazwisko. Chodzi więc na przykład o sytuację, gdy żona przyjęła nazwisko męża, mąż przyjął nazwisko żony albo małżonek przyjął nazwisko dwuczłonowe.
Procedura z art. 59 k.r.o. nie służy do dowolnej zmiany nazwiska. Pozwala wyłącznie wrócić do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa. Jeżeli ktoś chce przyjąć inne nazwisko, zmienić nazwisko dzieci albo dokonać zmiany po upływie terminu, właściwa będzie odrębna procedura administracyjna na podstawie ustawy o zmianie imienia i nazwiska. W takim trybie trzeba wykazać ważny powód, a opłata za wydanie decyzji wynosi 37 zł.
Termin na powrót do poprzedniego nazwiska?
Aktualnie termin wynosi rok od dnia uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu. Nie liczy się go od dnia wydania wyroku, od dnia ogłoszenia wyroku ani od dnia otrzymania odpisu wyroku, lecz od chwili, w której orzeczenie rozwodowe stało się prawomocne.
Ma to duże znaczenie praktyczne. Jeżeli żadna ze stron nie zaskarży wyroku rozwodowego, prawomocność następuje po upływie terminu do wniesienia apelacji. Jeżeli apelacja została wniesiona, termin na zmianę nazwiska liczy się dopiero od prawomocnego zakończenia sprawy przez sąd drugiej instancji.
Co z rozwodami sprzed 8 października 2025 r.?
Nowelizacja przewiduje korzystny przepis przejściowy. Jeżeli dotychczasowy 3 miesięczny termin nie upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy, czyli przed 8 października 2025 r., ulega on wydłużeniu do roku.
Przykład: jeżeli wyrok rozwodowy uprawomocnił się 20 sierpnia 2025 r., to według starych zasad termin upływałby 20 listopada 2025 r. Ponieważ 8 października 2025 r. termin ten jeszcze trwał, został wydłużony do roku, czyli do 20 sierpnia 2026 r.
Inaczej będzie, gdy wyrok rozwodowy uprawomocnił się na tyle wcześnie, że 3 miesięczny termin minął przed 8 października 2025 r. Wtedy nowelizacja nie przywraca utraconego terminu. Pozostaje zwykły tryb administracyjnej zmiany nazwiska.
Gdzie złożyć oświadczenie?
Oświadczenie można złożyć w dowolnym urzędzie stanu cywilnego przed kierownikiem USC. Nie trzeba iść do urzędu właściwego dla miejsca zawarcia małżeństwa ani miejsca zamieszkania. Osoba przebywająca za granicą może złożyć oświadczenie przed polskim konsulem.
Do urzędu trzeba zabrać dokument tożsamości, dowód uiszczenia opłaty oraz informacje o miejscu sporządzenia aktu małżeństwa i dacie uprawomocnienia się rozwodu. Przy składaniu oświadczenia przed konsulem potrzebny może być także odpis prawomocnego orzeczenia rozwodowego albo odpis zupełny aktu małżeństwa z wpisem o rozwodzie.
Ile kosztuje powrót do nazwiska po rozwodzie?
Opłata skarbowa za złożenie oświadczenia przed kierownikiem USC wynosi 11 zł. Jeżeli oświadczenie składane jest przed konsulem, opłata konsularna wynosi 50 euro albo równowartość w walucie pobieranej przez dany urząd konsularny.
Jak wygląda procedura?
Procedura jest prosta. Najpierw należy ustalić datę prawomocności rozwodu i upewnić się, że roczny termin jeszcze nie upłynął. Następnie trzeba umówić wizytę w USC albo konsulacie, przygotować dokument tożsamości i potwierdzenie opłaty, a potem złożyć oświadczenie o powrocie do nazwiska noszonego przed ślubem.
Kierownik USC albo konsul przyjmuje oświadczenie, sporządza protokół i przekazuje go do urzędu, w którym sporządzono akt małżeństwa. Po wpisaniu wzmianki dodatkowej w akcie małżeństwa odpis skrócony aktu będzie już zawierał aktualne nazwisko. Od tego momentu można posługiwać się poprzednim nazwiskiem.
Czy były małżonek może sprzeciwić się zmianie nazwiska?
Nie. Powrót do nazwiska noszonego przed ślubem jest osobistym uprawnieniem rozwiedzionego małżonka. Były małżonek nie wyraża zgody na tę czynność i nie może jej zablokować.
Warto też podkreślić, że sąd rozwodowy nie rozstrzyga w wyroku o powrocie do poprzedniego nazwiska. Sprawa załatwiana jest dopiero po rozwodzie, w urzędzie stanu cywilnego albo w konsulacie.
Co po upływie rocznego terminu?
Po upływie rocznego terminu nie można już skorzystać z uproszczonego trybu z art. 59 k.r.o. Nie oznacza to jednak, że zmiana nazwiska jest całkowicie niemożliwa. Pozostaje tryb administracyjny, czyli wniosek o zmianę imienia lub nazwiska. Jest to jednak inna procedura, wymagająca wykazania ważnego powodu i zakończona decyzją administracyjną.
Adwokat Rozwodowy Katowice
Od 8 października 2025 r. osoba rozwiedziona ma rok od uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu na powrót do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa. Oświadczenie składa się przed kierownikiem USC albo przed konsulem. Procedura jest szybka, tania i nie wymaga zgody byłego małżonka. Trzeba jednak pilnować terminu, ponieważ po jego upływie pozostaje tylko ogólna, administracyjna procedura zmiany nazwiska.